شبهه 1: آيه 48 سوره مباركه بقرهآيه اول: بقره/48: "وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ"
ترجمه: و از روزي بترسيد كه كسي مجازات ديگري را نمي پذيرد و نه از او شفاعت پذيرفته مي شود و نه غرامت از او قبول خواهد شد و نه ياري مي شوند.
شبهه: خداوند در اين آيه شريفه مي فرمايد: در روز قيامت شفاعتي نيست، بنابراين آيه بر نفي شفاعت در قيامت صراحت دارد و قابل توجيه نمي باشد. حال چگونه شيعه مدعي در روز قيامت خداوند گناهكاران را بوسيله پارتي بازي و با واسطه امامانشان به بهشت مي برد در حاليكه خداوند در اين آيه شريفه آن را رد نموده است؟
پاسخ:
1) خداوند در آيه شريفه مي فرمايد: "وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ" يعني در روز قيامت شفاعت مورد قبول قرار نمي گيرد. اگر دقت كنيم از خود آيه شريفه اثبات شفاعت مي شود، زيرا خداوندنمي فرمايد در قيامت شفاعتي نيست بلكه مي فرمايد شفاعت مورد قبول قرار نمي گيرد و لازمه اين حرف اين است كه شفاعتي باشد تا بحث قبول شدن يا قبول نشدن پيش آيد، بنابراين بايد اينگونه گفت كه در قيامت شفاعت هست اما در حق عده اي مورد قبول واقع نمي شود.
2) اين آيات با توجه به اينكه در سياق آياتي قرار گرفته كه به انتقاد از يهوديان مي پردازد. اينكه خداوند در ابتداي آيه مي فرمايد: "واتقوا" يعني: "بترسيد" اين آيه خطابش به چه كساني است، اگر به آيات قبل مراجعه كنيم، مي بينيم خداوند به يهوديان مي فرمايد: "بترسيد"، با اين توضيح مي توان گفت: اين آيات نقدي است كه به تفكر يهوديت دارد زيرا آنها معتقد بودند شرط ورود به بهشت يهودي بودن است همانطوري كه خداوند در آيه 111 سوره مباركه بقره از آن خبر داده است: "وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ" و نيز اعتقاد داشتند كه اگر جهنم بروند چند روزي بيشتر طول نخواهد كشيد و خداوند اين اعتقاد را در آيه 80 سوره مباركه بقره چنين بيان داشته است: "وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ" بنابراين خداوند به آنان هشدار مي دهد كه در قيامت خبري از اين نيست كه كسي بيايد و شما را ضمانت كند و از دوزخ الهي خارجتان سازد، زيرا "كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ"(مدثر/38) يعني هر نفسي در گرو اعمالي است كه انجام مي دهد، در حاليكه يهوديان اعتقاد داشتند پسران و دوستان خداوند هستند: "وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ" (مائده/111) پس اگر يهوديان در اين دنيا با اين تفكر كه يا بهشتي هستيم يا مدت كمي در دوزخ، احكام و آيات الهي را بازيچه دست خود قرار دهيد، نبايد اميدي به كسب شفاعت در آخرت داشته باشيد.
نتيجه اينكه قرآن در اين آيه شريفه نمي خواهد اعلام كند در قيامت هيچ شفاعتي نيستبلكه منظور اين است كه براي بني اسرائيل شفاعتي نيست. زيرا با ظهور دين اسلام دين آنان مورد قبول نخواهد بود و محروم از شفاعت هستد، همانطور كه در آيه 85 سوره مباركه آل عمران آمده است: "وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآَخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ"
3) با عنايت به وجود آيات اثبات شفاعت بايد تمامي آيات را با هم جمع كرد تا به نتيجه درست و جامع رسيد.
تذكر: آيه 123 سوره مباركه بقره "وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ" نيز مانند آيه مورد بحث مي باشد با اين توضيح كه به جاي "وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ" در آيه از تعبير "وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ" استفاده شده است.
